نقش صنعت ICT در توسعه اقتصادی كشور

تاريخ:10 آذر 1388

در جهان امروز یكی از اهداف مهم هر كشوری توسعه اقتصادی می­باشد و چنانچه هر دولتی بخواهد زمام امور كشورش را بر عهده بگیرد، باید برنامه­ریزی جامعی برای توسعه اقتصادی كشور ارائه دهد. قطعاً اگر نتواند برنامه قابل قبولی ارائه دهد، نمی­تواند نظر آحاد مردم آن كشور را به خود جلب نماید و در صورت انتخاب شدن نیز باید برنامه اعلام شده را به نحو احسن عملی نماید تا برای دور بعدی انتخابات امیدی به انتخاب شدن مجدد داشته باشد.

حال برای بررسی چگونگی ایفای نقش صنعت فاوا در این زمینه، عرضه باید به چهار مرحله علم مدیریت مراجعه كرد كه عبارت است از: برنامه­ریزی، سازماندهی، اجرا و نظارت  اصولاً برنامه­ریزی دقیق با محاسبات و آمار و ارقام سروكار دارد. در حال حاضر فاوا توانسته عملاً هم در سرعت و هم در دقت محاسبات، حرف آخر را بزند و چنانچه شخص طراح نخواهد از فاوا استفاده نماید، عملاً زمان صرف شده برای برنامه­ریزی او طولانی بوده و دقت آن نیز جای سؤال دارد. همچنین برای برنامه­ریزی باید امكاناتی نظیر شبیه­سازی را مد نظر داشت تا بتوان نقاط ضعف برنامه­ریزی را قبل از اجرا مرور كرد تا هزینه­های دوباره كاری حذف گردد. البته اگر مسئله جان انسان­ها نیز در میان باشد، ضرورت استفاده از ابزار فاوا قطعی­تر می­گردد.

برای مثال طراحی یك ایستگاه مترو در قسمتی از شهر را در نظر بگیرید. چنانچه ساختمان مترو با میزان ورود و خروج انسان­ها متناسب نباشد، باعث فشردگی جمعیت خواهد شد و در مواقع بحرانی مانند آتش­سوزی می­تواند میزان تلفات انسانی را كه در اثر ازدحام به وجود می­آید، افزایش دهد. در مورد سازماندهی نیز فاوا می­تواند منابع مختلف اعم از انسانی، ریالی و ... را برای طرح­ها محاسبه نماید و به نحو مؤثری از منابع استفاده نماید. به هر حال كشورهایی كه دارای نیروی انسانی تحصیل كرده بیكار هستند، نمونه بارز نداشتن برنامه­ریزی برای بخش سازماندهی هستند كه با كمك فاوا در آمار می­تواند علاوه بر سازماندهی منابع، حتی میزان منابع مورد نیاز در سال­های آتی را مدیریت كنند تا دچار كمی و یا زیادی منابع نشوند. 

در بخش اجرا نیز صنعت فاوا می­تواند در زمینه­های بهداشت، آموزش، ارتباطات، تجارت، انرژی، حمل و نقل، تولید، گردشگری و ... و هماهنگی بین همه بخش­ها فرصت­های زیادی را برای كشورها ایجاد نماید كه در صورت استفاده از آن می­توان علاوه بر كاهش هزینه­ها نسبت به انجام كار در مدت زمان كوتاه­تری امیدوار بود. در آخرین بخش نیز نظارت بر اجرای صحیح برنامه­ها و كار اجرایی كاركنان از اهمیت زیادی برخوردار است و چنانچه مدیران ارشد كشور نتوانند نظارت صحیح و كافی بر امور داشته باشند، قطعاً بهترین طرح­ها نیز ناقص اجرا خواهد شد. بنابراین حضور صنعت فاوا در این بخش می­تواند گره­گشا باشد. امروزه دوربین­های كنترل ترافیك شهری، نظرخواهی الكترونیكی و ... توانسته جزو ضروری­ترین ابزارهای نظارت توسط دولت­ها باشد. 

از سوی دیگر قرن بیست و یكم در حالی شروع شده است كه جوامع بشری با مشكلات بزرگی دست و پنجه نرم می­كنند، موضوعاتی نظیر گرم شدن زمین، پدیده سوراخ شدن لایه اوزون، آلودگی هوا، ترافیك سنگین حمل و نقل، مصرف بیش از حد منابع طبیعی، نابودی جنگل­ها، آلودگی محیط زیست، آلودگی آب­ها و ... . می­توان در یك كلام گفت انسان در حال از بین بردن طبیعت می­باشد كه با از بین رفتن طبیعت نیز ادامه حیات برای بشر غیر ممكن است. بنابراین باید به فكر باشیم كه یا مشكلات بالا را حل كرده و یا اثر آنها را به حداقل رساند و این امر جز با برنامه­ریزی بلند­مدت برای استفاده از منابع محقق نمی­گردد.

چنانچه كشوری نتواند با برنامه­ریزی دقیق به اهداف خود برسد، در واقع بازی را باخته است و نهایتاً باید كشورش به عنوان نیروی كار برای كشورهای پیشرفته، خدمات­رسانی كند كه قطعاً هیچ توسعه اقتصادی در آن كشور به وجود نخواهد آمد و در واقع فقط استراحتگاه نیروی كار می­باشد كه متأسفانه با زندگی رقت باری توأم خواهد بود. ولی فاوا می­تواند یك بار دیگر این فرصت را برای این گونه كشورها مهیا كند تا به كمك آن بتوانند فاصله خود را با جوامع پیشرفته كوتاه­تر نمایند.

برای مثال هند و ایرلند (درحوزه نرم­افزار)، تایوان و سنگاپور (درحوزه سخت­افزار)  از جمله كشورهایی هستند كه ظرف چند دهه گذشته با استفاده از صنعت فاوا توانسته­اند جایگاه قابل قبولی برای خود دست و پا نمایند و در ثانی باعث سرعت گرفتن پیشرفت در توسعه اقتصادی كشورشان گردند. امروزه در جوامع بشری، فاوا همانند زیرساخت­های عمومی در چند دهه قبل، مانند صنعت برق، آب، گاز، راه و تلفن جزو ضروریات زندگی می­باشد. در حال حاضر یكی از مسئولیت­های مهم دولت­ها علاوه بر تأمین و نگهداری زیرساخت­های عمومی، تأمین فاوا می­باشد؛ چرا كه در نبود آن عملاً حجم كاری بالایی بر سایر زیرساخت­ها وارد می­گردد.

در صورت چنین وضعیتی احتمال متوقف شدن سیستم شهری نیز وجود دارد. برای مثال فرض كنید در یك شهر توسعه یافته، حجم عملیات بانكی كه از طریق فاوا انجام می­پذیرد 70 درصد كل عملیات بانكی باشد و بروز حادثه­ای مانند حمله یك ویروس رایانه­ای باعث شود تا كل عملیات بانكی كه از طریق فاوا انجام می­پذیرفت، متوقف گردد؛ آنگاه قطعاً با توجه به عدم ظرفیت سایر بخش­ها، می­توان تصور كرد كه چه اتفاقی خواهد افتاد. بنابراین هر چند فاوا توانسته سرعت پیشرفت و ضریب بهره­وری در جوامع را بالا ببرد ولی باید در نظر داشت كه ریسك عملیات نیز افزایش خواهد یافت و بهر حال ظرفیت­سازی برای موارد غیر مترقبه، یكی از دغدغه­های مدیران این صنعت خواهد بود.
*ریاست هیئت مدیره و مدیر نرم­افزار شركت مهندسی مهران رایانه

لینک یکتا: http://ccw.ir/content/167/default.aspx