نظرسنجی

شما از چه طریق با این سایت آشنا شدید؟






پر بيننده ترين مطالب

گفت‌وگو با سعید رضا عاملی سرپرست تیم ارزیابی وب‌گاه‌های دولتی ایران

وب‌سایت‌های دولتی باید ملزم به رعایت استانداردها شوند



تعداد بازدیدکنندگان 2890 بازدید نسخه چاپی

جواد زارعی - دكتر سعیدرضا عاملی دانشیار گروه ارتباطات دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و رئیس دانشكده مطالعات جهان، سرپرستی تیم جایزه ملی وب‌گاه‌های دولتی ایران را بر عهده داشت. عاملی دكترای ارتباطات را از دانشگاه رویال هالووی لندن دریافت كرده و در سال‌های اخیر حوزه مطالعات فضای مجازی را در دانشگاه تهران پیگیری می‌كند. با عاملی در مورد جایزه وب‌گاه‌های دولتی ایران،‌ استانداردسازی و یكپارچه‌سازی وب‌سایت‌های دولتی گفت‌وگو كردیم.


پروژه ارزیابی وب‌گاه‌های دولتی چه زمانی و از جانب چه نهادی مطرح شد و چطور پیش رفت؟ دانشگاه تهران پیشنهاد دهنده طرح بود یا شورای عالی اطلاع‌رسانی؟
● این پروژه از دل درس «مطالعات فضای مجازی» كه من در دانشگاه تهران تدریس می‌كنم بیرون آمد. یكی از كارهایی كه در كلاس به دانشجویان درس می‌دادم ارزیابی وب‌گاه‌ها بود. سال ۱۳۸۵ دانشجویان در مجموعه مقالاتی فضاهای وب ایرانی را با نمونه‌های مشابه خارجی‌شان مقایسه كرده بودند. ما با دبیرخانه شورای عالی اطلاع‌رسانی صحبت كردیم كه این مجموعه مقالات چاپ شود. بدین ترتیب مجموعه ۱۸ مقاله دانشجویی در كتابی با عنوان «ارزیابی فضای مجازی ایرانی» منتشر شد. مقدمه‌ای توسط اینجانب برای كتاب تحت عنوان «دو فضایی شدن كره زمین و توسعه واقعی__مجازی» نوشته شد. در این مقاله شاخص‌های كاربردی ارزیابی فضای وب ایرانی را تعریف شد. این در واقع آغاز كار بود.


جایزه ملی وب دولتی چطور شكل گرفت؟
● جایزه هم در ادامه همان مسیر بود. در واقع در مرحله بعد ما راه انداختن جایزه ملی وبگاه دولتی را به شورای عالی اطلاع‌رسانی پیشنهاد كردیم و پروژه با مشاركت و حمایت شورا شكل گرفت. كار كارشناسی پروژه اعم از طراحی متغیرها و داوری آن را دانشگاه تهران انجام داد. ما ۲۲۰ متغیر را برای ارزیابی درنظر گرفتیم. خطوط و جهت‌دهی‌هایی را برای فضای وب ترسیم كرده‌یم كه به پیشرفت و بومی‌سازی فضای وبی ایران كمك می‌كرد و از سوی دیگر استاندارد وب در ایران بالا می‌آمد، ولی این كار كافی نیست. به نظر من در بخش دولتی، تك‌تك وزارتخانه‌ها باید سیستم «كنترل كیفیت» برای استاندرهای وب ایجاد كنند. هر وب‌سایت دولتی كه قرار است در وب قرار گیرد باید با این سیستم «كنترل كیفیت» سنجیده شود كه آیا استانداردهای لازم را دارد یا نه. اگر وب‌سایت دولتی فاقد استانداردها باشد نباید اجازه انتشار و قرار گرفتن در وب به آن داده شود. بخش خصوصی اختیار خودش را دارد ولی در بخش دولتی این رویه باید دنبال شود. ضرورت این رویه این است كه جهانی‌ترین وجه ما، وجه وبی ماست. وجه فیزیكی ما را فقط كسانی كه به ‌طور حضوری به ما مراجعه می‌كنند می‌بینند، ولی وجه مجازی ما در معرض دید همه جهان است و مصرف كننده ملی آن نیز جمعیت بزرگی است. بنابراین ما در مقابل وب‌سایتی كه ایجاد می‌كنیم مسئولیت اجتماعی ملی و جهانی داریم.


ضرورت این ارزیابی و برگزاری جایزه ملی وب چیست؟
● شاید قبل از آن بهتر باشد ما اصلا در مورد ضرورت وجود جهان جدید مجازی صحبت كنیم. فكر می‌كنم اگر ما بخواهیم خدماتی را كه ارائه می‌كنیم به وب بیاید باید نگرش‌های‌مان دوفضایی شود. ما باید به لحاظ نگاه، هم فیزیكی و هم مجازی نگاه كنیم. نگرش‌های ‌ما هنوز یك‌فضایی است. اگر به فضای مجازی برویم و تفكرمان همچنان آنالوگ باشد، مراجعه‌كننده‌ها را با وب یخ، مرده و سرد مواجه می‌كنیم، وبی كه در آن فقط اطلاعات می‌میرد. اصلا هوای فضای وب، اطلاعات است و مرتب كار كردن و به‌روزرسانی محتوا در این فضا اهمیت دارد. RSS مرتبط با موضوع فضا نیز باید خیلی فعال باشد كه بتواند این فضا را پویا نگه دارد.


به‌نظر می‌رسد برخی مدیران ما چون فضای مجازی برایشان قابل لمس نیست نمی‌توانند با آن رابطه مناسبی برقرار كنند و در سیاستگذاری هم به آن بی‌توجه هستند. به همین خاطر در اهداف و برنامه‌ها هم توجه به فضای مجازی دیده نمی‌شود. حالا به نظر می‌رسد كار شما از این جهت اهمیت دارد كه تلاش شده وضعیت موجود، وضعیت مطلوب و مسیری برای حركت در آن مشخص و تعریف شود.
● ما مشكل شناخت داریم و شناخت قابلیت‌های مجازی مسئله بسیار جدی است. ایده ما این بود كه این ارزیابی و مقایسه باعث ایجاد مسیر شود. ما تقریبا با ۹ سال تاخیر جایزه ملی وب ایران را برگزار كردیم. این ارزیابی و مقایسه با روحیه ایرانی هم بسیار تناسب دارد. چون ایرانی‌ها روحیه پیشرفت‌گرایانه‌شان بسیار عمیق است.در بحث ملاك‌های ارزیابی می‌توان انتقاداتی را هم به‌ طرح وارد كرد. مثلا به نظر می‌رسد بحث مخاطب و جایگاه آن به ‌طور كلی در ارزیابی شما مغفول مانده است. مسئله دیگر بحث آموزش است كه در ارزیابی‌های شما به آن ‌هم توجه نشده است. به نظر می‌رسد همانطور كه وب‌سایت‌های دولتی برای بخش مدیریت محتوایشان از نرم‌افزارهای كدباز استفاده كردند و می‌كنند، الان در بخش آموزش الكترونیكی هم این اتفاق تكرار می‌شود. یعنی به تدریج آفت‌های پایگاه‌های اطلاع‌رسانی دولتی به بخش آموزش الكترونیكی هم منتقل می‌شود. از این جهت در اینگونه ارزیابی‌ها اگر به بحث آموزش هم توجه شود شاید باعث كند شدن این روند منفی باشد.


یعنی به نظر شما باید آموزش به عنوان یك متغیر در فضای وبی در نظر گرفته شود؟
● بله. در ارزیابی وب‌سایت‌های دولتی هم آموزش در وب‌سایت‌ها و هم بحث آموزش الكترونیكی به‌طور مستقل می‌تواند مدنظر قرار بگیرد. ببینید ما به‌ طور كلی مشكل استاندارد داریم. در بحث آموزش هم برخی‌ها همان دیدگاه آنالوگ را به فضای مجازی منتقل كرده‌اند. تصور می‌كنند اگر یك متن آموزشی را در وب‌سایت قرار دهند آموزش الكترونیكی ایجاد كرده‌اند. در صورتی كه این تصور غلطی است. این حوزه بسیار پیشرفته است و در جای خود باید به آن توجه شود. اما من در جایی ندیده‌ام كه در همه حوزه‌های وبی بحث آموزش الكترونیكی به عنوان یك متافاكتور درنظر گرفته شود. البته اگر متغیری در فضاهای دیگر وجود ندارد، دلیل نمی‌شود كه حتما ما هم آ‌ن را نداشته باشیم. ما باید به فضا و بافت خودمان نگاه كنیم و ببینیم اگر لازم است متغیرهای دیگری را هم درنظر بگیریم. باید نگاه كنیم و ببینیم اگر در وب‌سایت فلان وزارتخانه بخش آموزش الكترونیكی وجود دارد آن را ارزیابی كنیم. باید ضرروت بحث آموزش الكترونیكی متناسبت با محتوا درنظر گرفته شود و نمی‌توان یك استاندارد فراگیر برای آن در نظر گرفت. از سوی دیگر آموزش نسبت به خود فضای وبی نیز لازم است ولی این محیط یك محیط خود رهبر و مانوس با كاربر است و اساسا همه فضاهای وبی باید خودراهبر طراحی شود.


در ادامه پروژه‌ ارزیابی‌ سایت‌ها كه شما انجام دادید آیا دستورالعملی هم تدوین شده است؟ دستورالعملی برای وب‌سایت‌های دولتی كه مدیران سازمان‌ها بر اساس آن وب‌سایت‌هایشان را بر استانداردها منطبق كنند؟
● در حال حاضر مشغول انجام این‌كار هستیم. قدم بعدی ما این است كه ما این استاندارها را معرفی كنیم. الان ارزیابی زیرپورتال‌های (Sub Portals) شهرداری با ماست. ما از قبل همه متغیرها و ملاك‌های ارزیابی را به آنها اعلام كرده‌ایم و خواسته‌ایم كه برای رسیدن به استاندارها با هم رقابت كنند.


در حال حاضر نظامنامه و شیوه‌نامه استاندارد منتشره شده‌ای وجود ندارد كه وب‌سایت‌های دولتی بتوانند بر اساس آن عمل كنند؟
● ما در حال حاضر مشغول تدوین چنین نظامنامه جامعی هستیم. ما در دانشگاه تهران بر اساس علاقه‌ای كه داریم اینطور موضوعات را پیگری می‌كنیم و در حد توانمان به بخش‌های دیگر برای جلو رفتن اینگونه كارها فشار وارد می‌كنیم. البته ما هم در حوزه توان محدود خودمان می‌توانیم عمل كنیم. می‌دانید كه هنوز در ایران یك مركز مطالعات فضای مجازی نداریم و ما داریم در دانشگاه تهران چنین مركزی را ایجاد می‌كنیم. چون تفكری كه در جامعه حاكم است، تفكری نبوده كه جهان مجازی را جدی بگیرد، نه قانون مناسبی برای آن تصویب شده، نه اعتبارات لازم برای آن درنظر گرفته شده و نه استاندارهای لازم برای آن تدوین شده است. به هر حال ما داریم قدم‌هایی برمی‌داریم كه امیدواریم به نتیجه برسد. به‌ زودی با حمایت و همكاری دبیرخانه شورای عالی اطلاع‌رسانی نظامنامه و شیوه‌نامه استاندارد‌های فضای وبی ارائه خواهد شد.