نظرسنجی

شما از چه طریق با این سایت آشنا شدید؟






پر بيننده ترين مطالب

سه‌گانه‌ای برای صادرات IT

شماره 89 / مدیریت / اردیبهشت 1389


تعداد بازدیدکنندگان 2611 بازدید نسخه چاپی

1: شفافیت، شاه بیت صادرات نرم‌افزار
در باب صادرات محصولات فناوری اطلاعات و خدمات فنی و مهندسی، هم در این شماره از نشریه وزین دنیای كامپیوتر و ارتباطات و هم در سایر مطبوعات و رویدادهای علمی، سخن‌های فراوانی گفته شده است و از این پس هم بیشتر بیان خواهد شد. اما نكته‌ای كه در ادبیات مكتوب كمتر به آن اشاره شده است و ترجیح داده شده به صورت در گوشی از آن یاد شود، توجه ویژه به شفافیت در آمار و ارقام صادرات محصولات ICT ایرانی به آن سوی مرزهای كشور است.شاید سخنان اخیر دكتر نهاوندیان رئیس اتاق بازرگانی صنایع و معادن ایران به عنوان ‌عالی‌رتبه‌ترین مسئول اقتصادی بخش خصوصی كشور در این باره كه «فعالان به آمار صادرات نرم‌افزار مشكوكند» و اخبار و تحلیل‌های چالشی در نشریات كشور، نشان از بازشدن زخم چندساله این موضوع است كه باید به فال نیك گرفت و بی‌آن كه اشخاص را قربانی كرد، به ریشه‌های اصلی‌اش پرداخت.

به هر حال وقت آن است برای یك بار هم كه شده متولیان امر با جسارت تمام به سؤال‌های زیر در خصوص آمار و ارقام صادرات نرم‌‌افزار پاسخ دهند.‌ اینكه چه شركت‌هایی موفق به صادرات شده‌اند و دقیقاً چه چیزی را به كجا صادر كرده‌اند؟ یا اینكه حجم صادرات محصولات و خدمات فنی و مهندسی آنان چقدر بوده است و این درآمد را دقیقاً از چه كاری كسب كرده‌اند؟ دلایل موفقیتشان چه بوده و چرا احیاناً در كشوری راه به جایی نبرده‌اند؟ سؤال مهمی مانند اینكه اگر شركتی به عنوان صادركننده شناخته می‌شود، در كار صادراتیش به چه میزان از محصولات فناوری اطلاعات استفاده كرده و سهم نرم‌افزار در كنار سخت‌افزار و سایر تجهیزات چه بوده؟ و ده‌ها سؤال دیگر كه پاسخ به آنها با ذكر آمار كمّی و مستنداتی قابل قبول، از حداقل انتظارات اهالی صنف فناوری اطلاعات است. فراموش نكنیم شفافیت در بیان آنچه داریم و آنچه كرده‌ایم، موجب اعتماد دیگران خواهد شد و به توسعه این بخش كمك فراوانی خواهد كرد و در حقیقت شاه‌بیت رشد صادرات نرم‌افزار كشور محسوب خواهد شد.

2: صادراتی كه مانند IT‌متولی ندارد
این روزها از هر كسی كه بپرسید متولی ساماندهی صنعت فناوری اطلاعات كشور چه كسی و كدام نهاد است، تقریباً هیچ جواب مشخصی نخواهید یافت و اگر علاقه­مند به بیشتر دانستنش باشید با اسامی زیادی از نهادها، سازمان‌ها و شوراهایی مواجه خواهید شده كه هیچ كدام نه در اهدافشان چنین چیزی دیده شده، نه كسی از آنان چنین چیزی خواسته، نه بودجه‌ای برای آنان در این بخش تخصیص داده شده است و از همه مهم‌تر حتی مدیران آنها هم نه ادعایی دارند و نه جرأت بیان چنین چیزی را!

با این وصف و در این واویلای بی­سامانی و بی‌تولی‌گری، سخن گفتن از اینكه مسئول حمایت، راهبری و توسعه صادرات محصولات فناوری اطلاعات كشور چه كسی است، به طور طبیعی سخنی خنده‌آور و خارج از قاعده به شمار می‌رود.  وزارت ICT كه سرش در لاك خودش است و مخابرات در لاك خودش، شورای عالی انفورماتیك هم كه از وقتی ساختار سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور را از هم پاشانده‌اند، صرفاً نهادی است برای رتبه‌ دادن به شركت‌های انفورماتیكی؛ شورای عالی اطلاع­رسانی هم كه در دولت جدید برایش خط و نشان كشیدند كه فقط به تولید محتوا بپردازد و به ناچار و به یكباره از بخش اعظمی از انبوه فعالیت‌هایی كه این شورا قبلاً متولی آن بود، منفك شد.

وزارت صنایع و معادن هم كه ناگفته تكلیفش مشخص است و هنوز نتوانسته‌ جایگاهش را در خصوص فناوری اطلاعات و ارتباطات به درستی مشخص نماید. در این میان می‌ماند سازمان توسعه تجارت كشور كه بنابر طیف وسیع رسالت‌هایش قرار است در كنار مدیریت صادرات محصولاتی مانند فرش و پسته و گل و فرآورده‌های ‌پتروشیمی و فولاد، برای صادرات محصولاتHi-Tech  و فناوری اطلاعات هم برنامه‌ریزی و اقدام نماید. كاری كه حتی در روی كاغذ هم غیر قابل اجرا به نظر می‌رسد.

جالب است كه این سازمان در بندهای خود نه ساختاری ویژه برای مدیریت توسعه صنایع Hi-Tech دارد و نه اصولاً این امكان را دارد كه برای آن به صورت سازماندهی شده و بلندمدت اقدام كند. به عبارتی، سازمان توسعه تجارت وظیفه دارد اگر توانی در كشور وجود دارد برای توسعه صادراتش اندیشه و اقدام كند؛ نه اینكه در بخش‌های قبلی زنجیره تولید و ارزش این صنعت پیشرفته، دخول داشته باشد و گامی بردارد. با این حال یكی از مشكلات اصلی صنعت ICT كشور و بالطبع آن صادرات نرم‌افزار، نداشتن متولی مشخص، قدرتمند و با هوش است كه بتواند هم فكر كند، هم برنامه‌ریزی داشته باشد و هم اقدام نماید. درست در همین بی‌سامانی است كه آمار و ارقام ناشفاف و مشكوك از تربیون‌های رسمی بیان شده و لغلغه زبان بعضی سخنرانان می‌شود.

3: دولت حمایت كند، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای اجرا كند
این یك تجربه اثبات شده است كه در همه جای دنیا اگر توانسته‌اند برای صادراتشان كاری كنند و دستاوردی خوب كسب كنند، مدل استفاده از حداكثر توان بخش خصوصی در برنامه‌ریزی، مدیریت، راهبری و اجرای كل كار با حمایت، هدایت و دخالت حداقلی و اعتماد حداكثری نهادهای دولتی، مدلی موفق و كم‌هزینه است. دولت از طریق سازمان‌های مسئول صادرات، مانند وزارت صنایع و معادن، وزارت بازرگانی و سازمان توسعه تجارت با مشاركت فكری بخش خصوصی باید اعتبار و بودجه لازم، قوانین و مقررات مناسب و بسترهای حمایتی ویژه را تدوین كرده و به این حوزه هم با دیدی وسیع و گشاده بنگرد.

سازمان نظام صنفی رایانه‌ای كشور هم به عنوان سازمانی مردم‌نهاد كه از میان بدنه صنف انتخاب شده و مورد اعتماد است و همه فعالیت‌هایش در خانه‌ای شیشه‌ای قرار دارد و درد بخش خصوصی را به خوبی می‌داند و تا حد زیادی چالش‌ها و راهكارها را تشخیص می‌دهد، این امكان را دارد تا بتواند با حمایت دولت برای این حوزه فكری بكر كرده و برای توسعه صادرات در افقی كوتاه­مدت و بلندمدت چاره‌اندیشی و اقدام نماید. ورود سازمانی مانند نظام صنفی به امر توسعه صادرات محصولات فناوری اطلاعات، باعث ایجاد برابری فرصت‌ها برای همگان، اعتماد نهادهای دولتی به آن به عنوان سازمانی كه برای توسعه همه اهالیش و نه برای عده به خصوصی فكر می‌كند؛ و اینكه مجموعه‌ای وجود دارد كه فارغ از مناسبات سیاسی و تغییرات مدیریتی و حتی دولتی می‌تواند در بلندمدت كار و اقدام كند، خواهد شد.

سازمان نظام صنفی به این دلیل كه برخواسته از میان بیش از 4000 شركت، فروشگاه و مشاور فعال در صنعت ICT‌است، همچنین تجربه جمعیِ اعضایش كه از همه گروه‌های كاری و تجاری هستند و در واردات و صادرات، تولید نرم‌افزار و سخت­افزار و خدمات فنی.مهندسی توان و سابقه كافی دارند و می‌تواند این تجربه را برای توسعه صادرات ICT به آن سوی مرزها نهادینه و سازماندهی كنند، بهترین و به عبارتی تنها گزینه‌ای است كه دولت و سازمان‌های تابعه دولت باید از آن استفاده كرده و از هرگونه حمایتی دریغ نورزند. نباید فراموش كرد تنها راهی كه برای توسعه صادرات فناوری اطلاعات به آن سوی مرزهای آبی و خاكی ایران عزیز ما وجود دارد، اعتقاد به بخش خصوصی و به مشاركت گرفتن جدی آن است و بس!
* عضو هیئت مدیره سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران