نظرسنجی

شما از چه طریق با این سایت آشنا شدید؟






پر بيننده ترين مطالب

نقدی بر صفحه جدید فیلترینگ

شماره 89 / اینترنت / اردیبهشت 1389


تعداد بازدیدکنندگان 3213 بازدید نسخه چاپی

علیرضا شیرازی* - كاربران ایرانی از ابتدای سال 89 شاهد تغییراتی در صفحه فیلترینگ بودند. در صفحه جدید علاوه بر نمایش پیامی درباره عدم دسترسی به سایت درخواست شده، پیام تبریك سال نو نیز نمایش داده می­شود و اما مهم­ترین بخش این صفحه جدید نمایش لینك ده­ها سایت ایرانی است. به نظر می­رسد كه طراحان صفحه جدید فیلترینگ، به نوعی قصد حمایت از سایت­های ایرانی را دارند و احتمالاً قصد دارند كه كاربر ایرانی را كه به دلیلی قصد مشاهده سایت فیلتر شده را داشته، دعوت به استفاده از سایت­های مفید ایرانی كنند؛ اما آنچه در صفحه جدید فیلترینگ صورت گرفته است به دلایلی كه در ادامه اشاره خواهد شد به نوعی حقوق كاربران و مدیران سایت­های ایرانی را نقض كرده است.

در سپتامبر 2003 شركت خصوصی VeriSign كه اپراتور و پیمانكار ثبت دامنه­های .com و .net است، تلاش كرد تا به جای درخواست­های كاربران برای مشاهده دامنه­هایی كه هنوز ثبت نشده بودند ایشان را به پرتال خود به نام Site Finder  راهنمایی كند و فهرستی از سایت­های مشابه و فعال را به كاربر نمایش می­دهد. این مسئله خیلی زود باعث واكنش آیكان (ICANN) شد و VeriSign مجبور شد در فاصله كوتاهی این سرویس خود را غیر فعال كند. اگر چه شاید ایده VeriSign مورد پسند برخی كاربران نیز واقع شد، اما مشخص است كه همان طور كه آیكان نیز واكنش نشان داد، حقوق كلی كاربران و مفاهیم اولیه اینترنت را نقض می­كند.آنچه در بسیاری از كشورها به عنوان قانون وجود دارد و حتی در كشور ما نیز در آیین­نامه­ها و قوانین مرتبط با سرویس­دهندگان اینترنت به صورت تلویحی اشاره شده است، عدم دستكاری در اطلاعات درخواستی كاربران توسط شركت­های سرویس دهنده است. 

نمایش یك سایت یا صفحه­ای از یك سایت به جای درخواست كاربر برای مشاهده سایتی دیگر، نقض حقوق كاربر است. البته طبیعی است كه شركت­های سرویس دهنده می­توانند بر اساس قوانین، دسترسی كاربران به یك سایت را مسدود كنند؛ اما این حق را ندارند كه سایت دیگری را به جای سایت درخواستی كاربر نمایش دهند. وقتی در مورد صفحه فیلترینگ صحبت می­كنیم، از سایت یا یك پرتال صحبت نمی­كنیم، كاركرد صفحه فیلترینگ نمایش پیام و آگاه­سازی كاربر از عدم امكان دسترسی به یك آدرس خاص و احتمالاً اطلاعاتی برای پیگیری فیلترینگ اشتباه است. نمایش صفحه­ای كه بیشتر شبیه یك پرتال است به جای پیام مسدود بودن یك آدرس، عملاً تغییر در ماهیت و محتوای درخواستی كاربر است.

 

در نظر بگیرید كه می­توان با همین استدلال در فردا روزی مثلاً در پاسخ به درخواست كاربری برای دیدن گوگل یك سایت وطنی نمایش داده شود كه مطمئناً این قضیه بر خلاف قوانین آیكان است.
اگر فرض كنیم كه سیاستی كه باعث طراحی صفحه جدید فیلترینگ شده است، حمایت از سایت­های ایرانی است، عملاً نمایش صفحه­ای با چند لینك محدود از سایت­های ایرانی، عملاً دخالت آشكار دولت در رقابت سالم سایت­ها در جذب كاربر است. توجه كنید كه مشخص نیست كه سایت­های لینك شده در این صفحه (كه دو سایت نگارنده مطلب نیز در بین آنهاست) بر چه اساسی انتخاب و بر اساس چه معیاری رتبه­بندی شده و در فهرست سایت­ها نمایش داده می­شوند. به طور مثال چه معیاری در انتخاب سایت­های خبری بوده است؟ و یا چگونه سایتی با موقعیت، ترافیك و كاربران بسیار بالاتر از سایتی دیگر، در فهرست لینك­ها، پایین­تر از آن سایت قرار دارد یا حتی در فهرست نیست؟ آیا این موضوع دخالت دولت در رقابت سایت­های ایرانی نیست؟ آیا از محتوای صفحه، این گونه برداشت نمی­شود كه دولت تلاش دارد كه كاربران را تشویق به استفاده از سایت­هایی ایرانی اما با سلیقه خود كند؟ همچنین آیا قابل تصور نیست كه در آینده، سایت طراحی شده فرد یا نهادی از داخل دولت یا وابسته به نهادهای نیمه دولتی و یا حتی با داشتن دوستانی در دولت یا نهاد طراحی كننده صفحه فیلترینگ، به سادگی وارد این صفحه شده و حتی در جایگاهی بالاتر از سایت­های قدیمی­تر قرار گیرد؟

حال اجازه دهید مثال دیگری را بررسی كنیم و در واقع از بعدی دیگر به كاركرد این صفحه جدید نگاه كنیم! همان طور كه شاهد هستیم در موارد متعددی سایت­های ایرانی، حال به دلایل اشتباهات كوچك و یا در شرایط خاص به صورت موقت فیلتر شده­اند؛ مدیران بسیاری از این سایت­ها، پیگیری­های لازم را به عمل آورده و سایت ایشان پس از مدتی مجدداً باز شده است؛ حال فرض كنید كه یك سرویس وبلاگ، سایت شبكه اجتماعی یا حتی یك سایت خبری یا جست­وجوگر كه مدتی فعالیت كرده و كاربرانی را جذب كرده است، به دلایلی به صورت موقت مسدود می­شود در این شرایط و با توجه به صفحه جدید فیلترینگ، عملاً كاربران این سایت به سمت سایت­های جایگزین كه در صفحه فیلترینگ به آن اشاره شده، روانه خواهند شد و سایت فیلتر شده نه تنها برای مدتی از بازدیدكنندگان و كاربران خود محروم می­شود بلكه آنها را به سایت رقیب خود واگذار می­كند!

اینجا دیگر مفهوم حمایت از سایت­های ایرانی در برابر سایت­های خارجی یا سایت­های ایرانی با سوء نیت نیست؛ بلكه حقوق یك سایت ایرانی دیگر نقض می­شود.
نمایش یك پرتال به جای پیام مسدودسازی می­تواند بدعتی باشد كه شركت­های سرویس دهنده اینترنت آن را به شكلی دیگر دنبال كنند. قابل تصور است كه وقتی دولت به جای پیام آگاه­­سازی از مسدود بودن دسترسی به یك سایت، مجموعه­ای از لینك یا حتی سایت پرتال خود را تبلیغ می­كند، چرا سرویس­دهندگان اینترنت به خصوص در بخش خصوصی از این صفحه (كه همه ما می­دانیم از بازدید بالایی برخوردار است) استفاده نكنند؟

چه جایی بهتر برای تبلیغ خدمات و یا سایت­های پیاده­سازی شده توسط این شركت­ها! و اصولاً بعید نیست كه سرویس­دهندگان اینترنت به این صفحه به عنوان فرصتی برای جذب تبلیغات و كسب درآمد نگاه كنند و موافقید كه این روند با حقوق كاربران اینترنت هم­خوانی ندارد و البته چه كسی می‌خواهد با این عملكرد شركت­های سرویس دهنده مخالفت كند و آیا دولت كه خود چنین كرده این توانایی را خواهد داشت؟

در نهایت آنكه، به عنوان مدیر دو سایت مطرح ایرانی كه حداقل در صفحه جدید فیلترینگ به آنها اشاره شده است معتقدم صفحه فیلترینگ جایی برای حمایت از سایت­های ایرانی نیست. تجربه چند ساله نشان داده است سایت­های ایرانی حتی نیازی به چنین حمایت­هایی ندارند و معتقدم عدم دخالت دولت در رقابت سالم بین سایت­های ایرانی، خود بالاتر از هر حمایت دیگری است.
* مدیر سایت بلاگفا