نظرسنجی

شما از چه طریق با این سایت آشنا شدید؟






پر بيننده ترين مطالب

شبكه‌های اجتماعی اینترنت هنوز در دوران نوزادی هستند

گفت‌وگو با مبدع شبكه جهانی وب

شماره 89 / اینترنت / اردیبهشت 1389


تعداد بازدیدکنندگان 2873 بازدید نسخه چاپی

تیم برنرزلی، 20 سال پیش شبكه وب را اختراع كرد. از آن زمان او جزو افراد اصلی‌ای بوده كه معیارهای گسترش این شبكه را تعیین و زمینه‌های ایجاد شبكه جهانی را فراهم كرده‌اند. او در عین حال یكی از مدیران «بنیاد شبكه جهانی وب» است كه به استفاده جهانی‌تر از این شبكه كمك می‌كند.
به گزارش مهر در مصاحبه با تیم برنرزلی دو گروه سؤال مطرح شده است. گروه اول مربوط به احساس مردم به هنگام استفاده از نت است و گروه دوم سؤال‌ها مربوط به تأثیر وب بر كشورها و سانسور شبكه اینترنت است.

به نظر شما نسلی كه با اینترنت بزرگ شده است به نسبت نسل‌های قبلی متفاوت فكر می‌كند؟
● خوب كاملاً مشخص است كه حتی نسل‌های قبلی كه بدون اینترنت كار خود را آغاز كرده‌اند اكنون با استفاده از اینترنت به شكل دیگری كار می‌كنند. در دوران گسترش اینترنت هر گاه كسی به چیزی یا اطلاعاتی نیاز دارد می‌رود به سراغ كامپیوتر و شبكه اینترنت را جست‌وجو می‌كند. چون همه ما فكر می‌كنیم كه همه چیز در اینترنت قابل دسترسی است. اكنون برخی از محققان می‌گویند كه در تحقیقات جدید مشخص شده كه مردم كمتر از گذشته از حافظه خود استفاده می‌كنند. من در این مورد چیزی نمی‌دانم ولی در مورد خود من این حقیقتی است كه  كامپیوتر و اینترنت، دستیار و نیروی كمكی من هنگام كار است.

فكر می­كنید كه شبكه‌های اجتماعی اینترنت نحوه تماس و رابطه انسان­ها را تغییر می‌دهند؟ فكر نمی‌كنید كه این پیشرفت منطقی در رسالت اینترنت است؟ در حقیقت رسالت اینترنت از اساس ایجاد تماس بین مردم و تغییر مناسبات بین انسان‌ها بود، درست است؟
● به نظر من اینترنت جنبه‌های متفاوتی دارد. درست است كه یكی از این جنبه‌ها ایجاد تماس بین مردم است ولی خود این شامل نكات مختلفی است كه یكی از آنها تماس با دوستان است. به نظر من شبكه‌های اجتماعی اینترنت هنوز در دوران نوزادی هستند، به عنوان مثال برای تبادل عكس و فیلم و یا با خبر شدن از برنامه‌های دوستان و یا قرار گذاشتن با دوستان است. ولی در عالم واقعیت زندگی من و بسیاری دیگر پیچیده‌تر از این حرف‌هاست. من می‌خواهم با گروه‌های مختلف و بر اساس مبانی مشترك متفاوتی تماس داشته باشم، به همین خاطر من معتقدم كه در دراز مدت مسئله از برقراری تماس با دوستان فراتر خواهد رفت و عرصه‌های پیچیده‌تری را در بر خواهد گرفت. مطمئن نیستم كه هنوز در آن حالت هم آنها را شبكه‌های گروهی و اجتماعی خطاب كنیم ولی قدر مسلم این است كه عرصه‌ها، انگیزه‌ها و موتور‌های اجتماعی بیشتری را در این مجموعه جای خواهیم داد. یكی از این عرصه‌ها می‌تواند سازماندهی و تقسیم كار بین كارمندانی باشد كه برای یك مؤسسه یا روی یك پروژه مشخص كار می‌كنند.

در مورد مسائل مهم و سرنوشت‌سازی مثل تغییرات جوی زمین، فكر می‌كنید كه اینترنت با توجه به امكان اشتراك اطلاعات و برقراری تماس می‌تواند به یكی از راه‌های مؤثر برای برخورد با مسائل بزرگ بشریت بدل شود؟
● به نظر من نقش اینترنت در این زمینه‌ها به خودی خود كافی نخواهد بود ولی مسلماً نقش مهم و ضروری ایفا خواهد كرد. به نظرم در زمینه‌هایی مثل كشف شیوه كار مغز انسان، فهمیدن جزئیات آلزایمر و یا سرطان و درك مشكلات كره زمین، اینترنت نقش مهمی ایفا خواهد كرد. درك تمام جزئیات تغییرات كره زمین به اطلاعات فراوان و بعد تحلیل این اطلاعات نیاز دارد تا مشخص شود كه در درازمدت ما چه باید بكنیم. این در گرو جمع­آوری حجم عظیمی از اطلاعات است.
در عین حال ایده‌های خام و اطلاعات فراوانی در ذهن همه ما وجود دارد كه می‌تواند به حل مشكلات كمك كند. بنابراین قدرت شبكه‌سازی و جمع‌آوری و طبقه‌بندی اطلاعات كه در اینترنت وجود دارد، می‌تواند نقش بسیار ضروری ایفا كند.

در مورد شبكه سمانیك اینترنت یا شبكه تماس اطلاعاتی به ما توضیح بدهید، توانایی‌های این نوع شبكه در چیست؟
● خیلی ساده، شبكه اینترنتی كه بر اساس تماس اطلاعاتی كار می‌كند، شبكه‌ای است كه تمام داده‌ها یا اطلاعات روی آن قرار دارد و تمام مدارك را شامل نمی‌شود. به عنوان مثال نامه‌ای كه شما به دوستی می‌نویسید، یك مدرك است ولی تقویم شما روی كامیپوتر یك مجموعه داده‌های اطلاعاتی است. نحوه كار داده‌های اطلاعاتی متفاوت است. مثلاً شما به سادگی می‌توانید تمام اطلاعات و داده‌های موجود در تقویم سایر دوستان و یا اطلاعات موجود در تقویم هر مؤسسه علمی، ورزشی و یا هر گونه فعالیت دیگر را جمع‌آوری كرده و به تقویم خود بسپارید، و این تقویم با ارائه یك برنامه كامل روزانه یا هفتگی تمام فعالیت‌ها و امكان شركت شما در آنها را برایتان طبقه‌بندی و مشخص خواهد كرد. تمام اینها بر اساس رفت و آمد و شراكت داده‌های اطلاعاتی انجام می‌شود.

اما گروه دیگری از اطلاعات موجود در پهنه اینترنت در مدارك طبقه‌بندی و حفظ می‌شوند. مثلاً نتایج تحقیقات علمی را نمی‌توان مثل داده‌های تقویم از یك تقویم دیگر استخراج كرد. این مدارك معمولاً در فرم‌های متعارف بایگانی مثل پی.دی.اف ضبط می‌شوند. بنابراین شما می‌توانید آن را چاپ كنید ولی نمی‌توانید به سادگی اطلاعات آن را استخراج كرده و بررسی كنید. به نظر من این مسئله باعث محدودیت شدید جامعه علمی و فعالان عرصه‌های اقتصادی شده است. در حالتی كه كاربران اینترنت بتوانند به مدارك حاوی اطلاعات تحلیلی نیز دسترسی داشته باشند خواهند توانست سؤالات جدی‌تر و عمیق‌تری را مطرح كرده و به نوبه خود پاسخ‌های كارسازتری نیز دریافت كنند. بنابراین شبكه اطلاعاتی اینترنت در مورد تحلیل و استفاده مجدد اطلاعات بسیار كارسازتر است.

روحیه‌ای كه باعث راه‌اندازی اینترنت شد چگونه بود؟
● رسالت شبكه اینترنت در آغاز مثل این بود كه كسانی كه روی آن كار می‌كنند از ساعات خواب خود می‌گذرند و یا ساعات اضافی را در محل كار می‌ماندند و خوشحال بودند كه توانسته‌اند یك سرور جدید را نصب كنند. در آغاز كار كسانی كه روی راه‌اندازی و گسترش اینترنت كار می‌كردند، فكر می‌كردند كه فكر و ایده بسیار خوبی است. البته ما آزمایش‌های بسیاری انجام دادیم كه فكر می‌كردیم ایده‌های جالبی باشند ولی بعداً معلوم شد كه هیچ ارزش و كارایی نداشتند. بنابراین باید به اینترنت كه در آغاز كار، یك ایده عالی بود ارزش گذاشت. كسانی كه در آغاز كار این تحول بزرگ را شروع كردند، معتقد بودند كه سایرین نیز به همین شكل مثبت و وفادارانه با این پدیده جدید برخورد خواهند كرد.

در آن زمان راه‌اندازی اولین تارهای شبكه اینترنت مثل اختراع و ساختن اولین تلفن بود. ولی مشكل این بود كه عده معدودی تلفن داشتند و تا زمانی كه این وسیله عمومی نشود كارایی خود را نشان نمی‌دهد. بنابراین همه ما سعی می‌كردیم به هر شكلی از وقت و ابتكار خود مایه بگذاریم و مطالب و اطلاعات جدید و بیشتری را روی شبكه قرار دهیم تا این شبكه ارزش دسترسی به آن را داشته باشد. هنوز هم همین روحیه وجود دارد. هنوز هم بسیاری معتقدند كه اطلاعات موجود روی شبكه اینترنت چندان زیاد نیست و بنابراین می‌كوشند بر حجم آن و در نتیجه ارزش اینترنت بیافزایند.

فكر می‌كنید وجود اینترنت نشانه‌ای مثبت از ذات و طبیعت آدمی است؟
● روحیه و طبیعتی كه من از پایه‌گذاران و اولین نسل توسعه دهندگان اینترنت به یاد دارم بسیار آزادمنشانه و سخاوتمندانه بود. تمام این افراد به خوبی با یكدیگر همكاری می‌كردند و یكدیگر را تشویق می‌كردند. این نسل و گروه، سرشار از هیجان و پشتكار بود و واقعاً از پیشرفت و همكاری برای پیشرفت لذت می‌بردند. فكر می‌كنم كه روحیه همكاری و مشاركت برای بسیاری از ما انگیزه اصلی بود؛ و این در شرایطی بود كه بسیاری از پایه‌گذاران و پیشروان اینترنت به دلیل محدودیت‌های این شبكه در آن زمان هر كدام باید در محلی بسیار دور از یكدیگر كار می‌كردند. ولی مسلماً داشتن تماس از طریق ایمیل و بعد برقراری تماس از طریق تارهای اولیه شبكه اینترنت در این همكاری و روحیه مشاركت نقش مهمی داشت.

آیا شما فكر می‌كنید كه شبكه اینترنت واقعاً انعكاسی از ما انسان‌هاست؟
● از نگاه فنی و تكنولوژی شبكه اینترنت قاعدتاً باید یك صفحه سفید و خالی باشد. شبكه اینترنت به خودی خود نباید كسی را مجبور كند كه از یك نوع مصالح و اطلاعات خاص استفاده كرده و یا به دنبال استفاده از بخش‌های خاص این شبكه برود. در حقیقت اینترنت فی‌نفسه نباید كسی را مجبور به انجام كاری بكند، حتی اگر این كار مفید و مثبت باشد. هر كسی می‌تواند هر نوع محصولی را چه خوب و چه بد و حتی آشغال روی شبكه اینترنت قرار دهد. اینترنت درست مثل یك صفحه كاغذ سفید و خالی است. بنابراین وقتی كه می‌بینیم انبوهی از مطالب جالب و در كنار آن انبوهی آشغال روی شبكه اینترنت هست، مسئول این وضعیت خود ما هستیم. این خود بشریت است و این چیزی است كه بشر انجام می‌دهد. معمولاً مرز بین مطالب و اطلاعات درست و جالب با مطالب آشغال را علوم تعیین می‌كند. ولی گاهی اوقات تعیین این مرز می‌تواند به نگاه و سلیقه افراد بستگی داشته باشد.

بنابراین مسئول هر آنچه كه روی شبكه اینترنت وجود دارد خود بشر است. هر كسی كه فكر می‌كند بخش‌هایی و یا عرصه‌هایی از مطالب موجود روی اینترنت ناقص است و لازم است بهبود یابد، باید برود و این كار را انجام دهد؛ باید برود و مطالب را بهبود بخشد؛ باید برود و لینك‌ها را بهتر كند و باید برود و صفحات و وبلاگ‌ها را بهتر كند. بنابراین هر گاه كسی در مورد مطالب موجود در اینترنت گلایه و شكایت می‌كند، من به دو نكته اشاره می‌كنم: اول اینكه شما مجبور نیستید مطالب آشغال را بخوانید و می‌توانید فقط دنبال چیزهایی بروید كه از نظر شما مفید و ارزشمند است؛ و نكته دوم اینكه شما همیشه می‌توانید با مشاركت و كمك خود این وضعیت را بهبود بخشید. بنابراین من معقتدم كه هم تكنولوژی اینترنت و هم روش برخورد جامعه با آن مهم است؛ چون به مردم اجازه می‌دهد كه با مشاركت خود نتیجه كار را بهتر كنند.

در مورد تیم برنرزلی
تیم برنرزلی Tim Berners-Lee در ۸ ژوئن ۱۹۵۵ در لندن انگلستان به دنیا آمد. او در لندن پرورش یافت و در سال ۱۹۷۶ از كالج كوئین دانشگاه آكسفورد در رشته فیزیك فارغ التحصیل شد. علاقه او و تشویق خانواده سبب شد تا او در سال ۱۹۷۶ اولین كامپیوتر خود را با استفاده از پردازشگر ام ۸۶۰۰ و با چند ابزار ابتدایی مانند جوش و لحیم بسازد. اولین شغل او ساخت دستگاه رله پیام در شركت تولیدكننده وسایل مخابراتی Poole بود.
تیم برنرزلی پس از دو سال همكاری خود را با شركت Ferndown كه در فكر تهیه پرینتر و سیستم عامل چند منظوره بود شروع كرد. او در سال ۱۹۸۰ جهت ادامه تحصیل و طی یك دوره ۶ ماهه در رشته مهندسی نرم‌افزار به سوئیس رفت و در ژنو در CERN لابراتوار اروپایی فیزیك هسته‌ای به تحصیل پرداخت. در این زمان بود كه طرح زبان برنامه‌نویسی جدیدی كه بعدها به عنوان زبان اصلی و رسمی اینترنت پذیرفته شد را به نگارش درآورد. این زبان اچ تی ام ال Hypertext Markup Language نام دارد و شبكه جهانی بر آن استوار است.
هدف تیم برنرزلی نگارش برنامه‌ای بود تا نیازهای شخصی او مانند فهرست و حفظ اطلاعات را برطرف كند. او نرم‌افزار خود را Enquire انكوایر نام نهاد. این برنامه هیچگاه به دست مردم نرسید اما شبكه جهانی بر اساس آن پایه‌ریزی شد. در فاصله سال‌های ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۴ در یك شركت گرافیك با عنوان طراح فنی كار كرد و پس از آن مجدداً به لابراتوار اروپا برگشت و در رشته كنترل سیستم و تجزیه و تحلیل علمی و جمع‌آوری اطلاعات به تحصیل ادامه داد و سپس در سال ۱۹۸۹ پروژه جهانی نگارش در اینترنت را بر اساس نرم‌افزار انكوایر ارائه كرد.
انكوایر برنامه‌ای بود كه اجازه می‌داد چندین نفر همزمان و مشتركاً اطلاعات خود را به همدیگر انتقال دهند. او اولین سرویس دهنده جهانی خود را http و اولین مشتركان خود را WorldWideWeb  نامگذاری كرد. شبكه جهانی ابتدا در اكتبر ۱۹۹۰ و سپس در ماه دسامبر همان سال در CERN لابراتوار اروپا مورد بهره‌برداری واقع شد. فعالیت گسترده اینترنت آنگونه كه تیم برنرزلی در نظر داشت به صورت آزمایشی از تابستان ۱۹۹۱ در سطح وسیع توسط مردم استفاده شد. او در سال‌های ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۴ به طراحی اینترنت ادامه داد و با استفاده از نظرات كسانی كه به اینترنت وصل بودند دو اصل كلی اینترنت HTTP و HTML را بهبود بخشید.