نظرسنجی

شما از چه طریق با این سایت آشنا شدید؟






پر بيننده ترين مطالب

یونیكس و نسخه‌های معروف آن



تعداد بازدیدکنندگان 3527 بازدید نسخه چاپی

پوریا حاجی باقری - یونیكس، سیستم‌عاملی است كه در سال ۱۹۶۹ توسط گروهی از كاركنان AT&T (سازمان تلگراف و تلفن آمریكا) در لابراتوار بل (Bell) بنیان نهاده شد. سیستم‌های یونیكس امروزی به انواع و شعبه‌های گوناگونی تقسیم می‌شوند كه در طول سال‌ها توسط خود AT&T و بسیاری از شركت‌ها و گروه‌های انتفاعی و غیرانتفاعی دیگر در سراسر جهان گسترش پیدا كردند. از سال ۲۰۰۷، یك كنسرسیوم استانداردهای صنعتی به نام The Open Group صاحب نام تجاری UNIX می‌باشد.

تنها، سیستم‌هایی كه به طور كامل همسان و مبتنی بر قوانین Single Unix Specification می‌باشند، مجاز به استفاده از این نام تجاری شناخته می‌شوند و باقی سیستم‌ها در طبقه‌بندی یونیكس مانند (Unix-like) جایدهی می‌شوند. در دهه‌های ۱۹۷۰ و اوایل ۱۹۸۰، تاثیر یونیكس در دایره‌های آكادمیك (برای مثال نسخه‌های BSD كه محصول دانشگاه كالیفرنیا - Berkeley بود) موجب جنبش بزرگی از آن در گرایش‌های تجاری نیز گشت كه از مهمترین آنان می‌توان به نسخه‌هایی چون Solaris از شركت Sun Microsystems و یا HP-UX و حتی IBM AIX اشاره كرد. امروزه، به علاوه سیستم‌های تایید شده یونیكس مانند سیستم‌های نامبرده به علاوه Apple Mac OS X، سیستم‌های یونیكس مانند هم بسیار پرطرفدار می‌باشند كه از جمله آنان می‌توان به سیستم‌عامل‌های معروفی چون Linuxها و یا BSDها اشاره كرد. گاهی اوقات یونیكس سنتی ممكن است به منظور توضیح و تفسیر یكی از نسخه‌های یونیكس و یا سیستم‌عامل‌هایی كه یكی از خصوصیات Version 7 Unix یا Unix System V را دارا هستند، مورد استفاده قرار گیرد. شایان ذكر است كه زبان برنامه‌نویسی اصلی كه در یونیكس به كار رفته C می‌باشد.

لینوكس: Linux
لینوكس به طور كلی نامیست كه به سیستم‌عامل‌های یونیكس مانندی كه براساس هسته لینوكس می‌باشند، تعلق می‌گیرد. پیشرفت و توسعه این سیستم‌عامل را می‌توان والاترین و برجسته‌ترین مثال از خانواده نرم‌افزارهای آزاد و باز دانست، به طوری كه می‌توان گفت تمام سورس و ساختار بستر این سیستم‌عامل، تحت قوانین ذكر شده در اجازه‌نامه عمومی و همگانی گنو (GNU)، قابل ویرایش و پخش مجدد در سراسر دنیا و به صورت كاملا مجانی  می‌باشند. این سیستم‌عامل غالبا به دلیل استفاده‌هایش در سرورها مورد شناخت واقع می‌شود. البته این مسئله را نمی‌توان تایید و یا تكذیب نمود، اما آن چیز كه پرواضح است، قدرت بالا و انعطاف‌پذیری فوق‌العاده این سیستم‌عامل در سرورها و كلاینت‌های سطح بالا می‌باشد.

اگرچه باید گفت این سیستم‌عامل بر روی انواع مختلفی از سخت‌افزارها، سیستم‌های درون ساختاری، موبایل‌ها و حتی ابركامپیوترها استفاده می‌شود. در سال‌های اخیر، نسخه‌های مختلف لینوكس كه قابلیت نصب بر روی كامپیوترهای رومیزی و همراه را دارا هستند، به طور گسترده‌ای افزایش یافته‌اند. لینوكس اگرچه، این افزایش را به صورت گسترده‌ای مدیون نسخه بسیار محبوب Ubuntu برای كامپیوترهای همراه است. Ubuntu نسخه‌ای از لینوكس است كه براساس نسخه پایه‌ای و اصلی گنو لینوكس Debian پایه‌گذاری شده است.

هدف اصلی این نسخه محبوب و البته علل اصلی محبوبیت آن را بایستی در نكاتی چون آسانی مراحل نصب، كارآمدی، زیبایی گرافیكی و مثال‌زدنی آن و البته پشتیبانی اینترنتی بسیار قدرتمند و فراگیر، جست‌وجو نمود؛ البته این زیبایی و سادگی با اشكلاتی در سطح هسته سیستم‌عامل نیز همراه بوده كه خود نیازمند رسیدگی‌های ویژه‌ای می‌باشد. نام لینوكس، خود از Linux Kernel برگرفته شده است كه درواقع در سال ۱۹۹۱ توسط «لینوس تراوالدز» كه امروزه با عنوان بنیانگذار لینوكس شناخته می‌شود، برای این سیستم‌عامل انتخاب شد. نام‌های استفاده شده در این سیستم اگرچه، از سیستم‌عامل GNU كه بنیان آن را «ریچارد استالمن» برای اولین بار در سال ۱۹۸۳ گذاشت، برگرفته شده‌اند، از جمله این نام‌ها می‌توان به Library و یا Utility اشاره كرد. گنو نام منتخب برای بنیاد نرم‌افزارهای آزاد یا GNU/Linux می‌باشد. موارد زیر را می‌توان از نسخه‌های معروف لینوكس دانست:
 Debian
 IBM-Novell OpenSuse
 RedHat Linux
 RedHat Fedora Core
 Ubuntu / Kubuntu
 Sun Microsystems OpenSolaris
 Xandros
 Arch Linux
 CentOS Enterprise Linux
سولاریس: Solaris
سولاریس سیستم‌عاملی دیگری بر پایه یونیكس است، در ابتدا، این مسئله شایان ذكر است كه سیستم‌عامل‌های Solaris و OpenSolaris اگرچه هر دو از محصولات شركت Sun Microsystems بوده و بر پایه یونیكس بنا شده‌اند، دارای تفاوت‌های بسیار زیادی در سطح بستری سیستم می‌باشند. سیستم‌عامل Solaris خوش‌آوازگی خود را در Scalability به خصوص در سیستم‌های SPARC می‌داند. Scalability را می‌توان به طور اختصار به عنوان یكی از خواص بسیار مهم یك سیستم، یك شبكه و یا حتی یك پردازش در علوم مخابرات و مهندسی نرم افزار دانست، كه در واقع بیان‌كننده توانایی آنها برای برخورد و رویارویی با میزان نامشخص و در حال افزایشی از وظایف به صورتی كاملا منطقی و حساب شده است، به بیان دیگر این نام به سیستم‌های آماده گسترش تعلق می‌گیرد. از علل دیگر محبوبیت سولاریس برای كاربران آن را می‌توان خدمات نوینی كه در این سیستم‌عامل ارایه شده‌اند، دانست.

از جمله این خدمات می‌توان به DTrace و ZFS اشاره كرد. سولاریس از سیستم‌عامل‌هاییست كه دارای مجوز Single Unix Specification می‌باشند و به همین دلیل نه تنها بر پایه یونیكس است، بلكه از نسخه‌های یونیكس نیز به حساب می‌آید. البته امروزه بیشتر كدهای این سیستم‌عامل تحت عنوان OpenSolaris به عنوان نسخه‌ای از لینوكس ارایه شده‌اند و در دسترس می‌باشند. سولاریس به عنوان سیستم‌عاملی ایده‌آل برای استفاده در سرورها شناخته شده است، اما معمولا به لحاظ محیط گرافیكی بسیار ساده آن به كاربران معمولی و برای استفاده بر روی كامپیوترهای شخصی توصیه نمی‌شود. البته این اعتقاد كم‌كم در حال فراگیر شدن است كه سولاریس نیاز به بروزرسانی جدی دارد، اما از طرفی دیگر حضور OpenSolaris به عنوان یك لینوكس و سیستم‌عاملی با سورس باز كه بر پایه خود سولاریس بنا شده است، خود گمان این مسئله را ایجاد می‌كند كه شركت Sun احتمالا به مسئله بروزرسانی توجه ویژه‌ای را اختصاص داده است. جدیدترین نسخه این سیستم‌عامل Solaris 10 می‌باشد.

یونیكس بركلی: BSD
این نام كه برگرفته شده از نام كامل Berkeley Software Distribution است، نسخه‌ای از یونیكس است كه به نام «یونیكس بركلی» نیز شناخته می‌شود. این سیستم‌عامل، ساخته و پرداخته گروه تحقیقات سیستم‌های كامپیوتری دانشگاه بركلی كالیفرنیا در ایالات متحده، بین سال‌های ۱۹۷۷ تا ۱۹۹۵، زمانی آخرین نسخه پایدار آن معرفی شد، می‌باشد. امروزه نام BSD به طور غیر تنها، معمولا و نه همیشه به سیستم‌عامل‌های برگرفته شده از آن اتلاق می‌شود. از جمله معروف‌ترین این سیستم‌ها می‌توان به FreeBSD و NetBSD و OpenBSD اشاره كرد. این خانواده از سیستم‌عامل‌ها را نیز می‌توان فوق‌العاده قدرتمند برای سرور ولی این بار همچنین مفید برای كاربران سطح بالا دانست. شایان ذكر است كه سیستم‌عاملی كه در حال حاضر توسط شركت Yahoo، صاحب و اداره كننده رسمی سایت www.Yahoo.com مورد استفاده قرار می‌گیرد، FreeBSD می‌باشد.

سیستم‌عامل مكینتاش: Apple Mac OS X
OS X سیستم‌عاملی است كه طراحی، پخش و فروش آن توسط شركت Apple به انجام رسیده، و از سال ۲۰۰۲ در تمام انواع كامپیوترهای تولید این شركت مورد استفاده قرار گرفته است. تولید این سیستم‌عامل اگرچه، پس از تولید و ارایه آخرین سیستم‌عامل سبك كلاسیك Apple به نام Mac OS 9 صورت گرفت. Mac OS به عنوان سیستم‌عامل اصلی Apple از سال ۱۹۸۴ مورد توجه قرار دارد. شایان ذكر است كه «بیل گیتس» مدیرعامل شركت مایكروسافت یك سال پیش از آن، در سال ۱۹۸۳، در كنفرانس بین‌المللی شركت Apple گفت: «به نظر من تا به حال تنها كامپیوترهایی كه تمام استانداردهای ممكن را دارا هستند، كامپیوترهای تولید شده توسط شركت Apple می‌باشند.» البته این اعتقاد كماكان در میان كاربران Apple وجود دارد، كسانی كه به هیچ وجه حاضر به تعویض كامپیوترهای خود با هیچ مدل از مارك دیگر نیستند.

اما چرا؟ زیبایی، آسانی در استفاده، هماهنگی و هارمونی فوق‌العاده میان سخت‌افزار و نرم‌افزار، قدرت، كیفیت و سرعت، و از همه مهمتر امنیت بسیار بالا در این سیستم‌عامل، همه و همه از عوامل مهم و عللی به شمار می‌روند كه موجب می‌شود كاربران این سیستم آن را عضوی جدا نشدنی از خانواده درجه یك خود ببینند. اما Mac OS X به نوع خود در میان سیستم‌عامل‌های Apple، انقلابی مهم به شمار می‌رود. حرف X كه بیان كننده عدد ۱۰ در اعداد رومی است، به عنوان عضوی معروف و معرف نوع جدید این سیستم‌عامل كه بر پایه یونیكس نیز می‌باشد، شمرده می‌شود. این سیستم‌عامل بر پایه تكنولوژی ساخته شده توسط شركت سابق مدیرعامل Apple آقای Steve Jobs موسوم به NeXT در نیمه دوم ده هشتاد تا اوایل سال ۱۹۹۴، زمانی Apple این كمپانی را خرید، بنا شده است. Mac OS X بر پایه Mach Kernel بنا شده است به همین سبب قسمت‌های مشخصی از سیستم‌عامل‌های FreeBSD و NetBSD در Nextstep یا در واقع هسته OS X به كار رفته‌اند.

Nextstep سیستم‌عاملی شی‌گرا (Object-Oriented) بود كه توسط NeXT بنیان نهاده شد. در ششمین و جدیدترین نسخه این سیستم‌عامل، Mac OS X v10.5 كه سازگار با سیستم‌های دارای پردازشگرهای (CPU)  شركت Intel نیز می‌باشند، دارای گواهینامه UNIX 03 می‌باشد، و بنابراین از نسخه‌های مستقیم یونیكس محسوب می‌شود.  اولین نسخه از این Mac OS X Server 1.0 در سال ۱۹۹۹ و چندی بعد نسخه رومیزی و خانگی آن موسوم به Mac OS X 10.0 در سال ۲۰۰۱ وارد بازار شدند. نامگذاری نسخه‌های Mac OS X براساس نام گربه‌سانان بزرگ انجام می‌گیرد؛ برای مثال، Mac OS X v10.5 به طور معمول از سوی Apple با عنوان Leopard یا پلنگ خوانده می‌شود. از سوی دیگر، نسخه سرور این سیستم‌عامل موسوم به Mac OS X Server به لحاظ ساختاری شبیه نسخه رومیزی آن است و داری ابزارهای پیشرفته‌ای در زمینه مدیریت شبكه می‌باشد كه از جمله مهمترین آنان می‌توان به Mail Transfer Agent و Samba Server و Xgrid Server و Domain Name Server و LDAP اشاره كرد.

این سیستم‌عامل از قبل بر روی كامپیوترهای سرور تولید این كمپانی، موسوم به سرورهای Xserve نصب می‌شود، اما تقریبا می‌توان گفت كه قابلیت نصب و هماهنگی بر روی تمامی كامپیوترهای Apple اعم از سرور و رومیزی را دارد. Apple همچنین ۳ نسخه مخصوص از این سیستم‌عامل را برای ۳ محصول دیگر خود، به جز كامپیوترها، نیز مورد استفاده قرار می‌دهد، این سه محصول شامل موارد مقابل می‌شوند: سیستم‌‌عامل موسوم به iPhone OS برای گوشی‌ها موبایل iPhone و دستگاه‌های پخش موسیقی iPod Touch و در نهایت سیستم عامل بدون نام مورد استفاده در Apple TV. شایان ذكر است كه سورس اصلی خود این سیستم‌عامل باز نمی‌باشد اما دارای كامپوننت‌هایی با سورس باز است. Mac OS X از قدرتمندترین و پیشرفته‌ترین انواع سیستم‌عامل در تمام سطوح از سرور تا كاربران مبتدی خانگی به شمار می‌رود.

*عضو جامعه كامپیوتر بریتانیا (BCS)  و انجمن بین‌المللی مهندسان برق و الكترونیك (IEEE)
عضو گروه هوش مصنوعی و معاون جامعه دانشجویی علوم كامپیوتر دانشگاه شفیلد، انگلستان