نظرسنجی

شما از چه طریق با این سایت آشنا شدید؟






پر بيننده ترين مطالب

شركتی با تجربه بین‌المللی در زمینه امضای دیجیتال

گفت‌وگو با كامبیز قادری مدیرعامل شركت سباپردازش



تعداد بازدیدکنندگان 3830 بازدید نسخه چاپی

در زمانی كه  امضای دیجیتال در كشور روزهایی سختی را می‌گذراند، شركتی ایرانی با توان متخصصان داخلی توانسته در همین زمینه موفقیت‌های جهانی كسب كند و موفق به اجرای پروژه‌های امضای دیجیتال در كشورهای دیگر شود. اجرای موفق پروژه پیاده‌سازی امضای دیجیتال در كشورهای جامائیكا، كامرون، زیمباوه و بوتان، توسط سبا پردازش و avanoc ، نام آنان را جهانی ساخته است. به ویژه اینكه امروز آنان محصولی را عرضه می‌كنند كه یك محصول ایرانی است و این اهمیت كار آنان را بیشتر می‌كند. در یك صبح بهاری در دفتر سبا پردازش، كامبیز قادری مدیرعامل این شركت با رویی باز و گشوده پاسخگوی سئوالات ما بود.

سبا پردازش از چه سالی و با چه هدفی تاسیس شد؟
● در سال 78 با توجه به سابقه و تجربه شخصی كه من و برادرم آقای دكتر قادری در داخل و خارج از كشور در زمینه IT و ارائه خدمات بانكداری داشتیم، تصمیم گرفتیم شركتی تاسیس كنیم كه فناوری‌های IT موجود در زمینه بانكداری الكترونیك و سیستم‌های نوین بانكی را به ایران منتقل كنیم. به همین دلیل سبا پردازش در این سال با هدف ارائه سرویس‌های آنلاین بخصوص در زمینه بانكداری الكترونیك تاسیس شد. البته همانگونه كه مستحضرید، در آن سال‌ها و با ورود اینترنت در اروپا و آمریكا، ارائه خدمات آنلاین رشد بسیار زیادی را شاهد بود و در كلیه حوزه‌ها بخصوص بانكداری ما شاهد تحولات شگرفی بودیم. سیستم‌های internet banking و یا پرداخت الكترونیك در اروپا و آمریكا به وجود آمده بود. در آن سال‌ها هدف ما ارائه این خدمات در ایران بود و با این هدف شركت را تاسیس كردیم.

ولی با وجود افراد و مجموعه‌های متخصصی چون شما و سبا پردازش ما بعد از گذشت 10 سال كم‌كم شاهد راه‌اندازی این سیستم‌ها می‌شویم، به نظر شما دلیل این تاخیر چیست؟
●متاسفانه بستر این خدمات فراهم نبود. سیستم core banking نداشتیم، بانك‌ها سیستم‌های پیشرفته نداشتند و آماده ارائه این فعالیت‌ها نبودند، مقاومت در برابر شركت‌های بخش خصوصی زیاد بود، فقط یك و یا 2 شركت وجود داشت كه آنها هم دولتی بودند. شاید در زمینه ارائه تجهیزات سخت‌افزاری شركت‌های دولتی جا برای كار داشتند، اما در زمینه كاری ما كه ارائه سیستم‌های بانكداری و عرضه راه‌حل‌هایی برای شركت‌ها و یا سازمان‌های بزرگ دولتی بود، بخش خصوصی جای عرض اندام نداشت. البته ما بازار را ول نكردیم و مقاومت كردیم و توانستیم به مجموعه‌ای كاملاً تخصصی و حرفه‌ای در این زمینه تبدیل شویم.

به طوری كه با نگاهی به سابقه شركت می‌توانم بگویم در ارائه این خدمات در ایران بی‌تاثیر نبودیم و سعی كردیم نقش پررنگی ایفا نماییم. بخصوص در زمینه معرفی تكنولوژی روز تلاش كردیم جزو پیشروترین‌ها باشیم. همچنین با شركت در سمینارها، همایش‌ها، نمایشگاه‌ها و به طور كلی مجامع صنفی نیز توانسته‌ایم معرفی كننده این نوآوری‌ها به بازار ایران باشیم.

یعنی می‌توان گفت سبا پردازش در نقش منتقل‌كننده تكنولوژی عمل كرده است؟
●دقیقاً همینگونه است، شما به نكته خوبی اشاره كردید. چون ما هیچ‌وقت بزرگ نبودیم، لذا نمی‌توانستیم در گستره زیادی وارد شویم، ولی در جایی كه وارد شدیم، سعی كردیم خط آتش را حفظ كنیم. اگر به شركت‌های همكار ما توجه كنید، كاملاً این نكته را خواهید دید. ما همیشه فقط سعی نكردیم فروشنده صرف باشیم و در سیاست‌گذاری‌هایمان به دو نكته توجه كرده‌ایم: از یك طرف انتقال تكنولوژی هدف ما بوده، از سوی دیگر به این فكر كرده‌ایم كه هیچ‌گاه چرخ را از ابتدا اختراع نكنیم، یعنی هدف ما آوردن تكنولوژی به ایران و بسط آن بوده است.آنگونه كه من اطلاع دارم سبا پردازش برای انتقال تكنولوژی، یك بازوی خارج از كشوری دارد كه بسیار فعال است و توانسته در سطح بین‌المللی هم مطرح شود، در این مورد هم توضیح می‌دهید.

شركت avanoc عملاً بازوی ما در خارج از ایران است كه با اهداف یكسان، مجموعه مدیریتی نسبتاً یكسان با سبا پردازش توانسته بسیار قوی عمل كند، برای مثال در زمینه امضای دیجیتال توانستیم پروژه‌های خارج از كشور متعددی را اجرا كنیم كه می‌توان گفت انجام این كار با نام سبا شاید مقدور نبود. عملاً سبا و avanoc یك مجموعه می‌باشند و فعالیت‌های خارج از ایران سبا با نام avanoc صورت می‌پذیرد. كه سبا پردازش در ایران و avanoc در اتریش و دبی دفاتری به ثبت رسانده است. مجموعه این شركت‌ها با حدود 40 نفر كارمند یكی از تخصصی‌ترین شركت‌ها است و در حوزه فعالیت تخصصی خودمان سعی نموده‌ایم بهترین باشیم. ما در سبا پردازش تلاش كرده‌ایم با جذب بهترین متخصصین داخلی و ایجاد شرایط كاری مناسب، بهره‌وری مجموعه خود را بالا ببریم و بتوانیم از توان متخصصین داخلی در انجام پروژه‌های برون‌مرزی نیز بهره ببریم.

اكنون سبا پردازش در چه حوزه‌هایی و با كدامیك از شركت‌های خارجی همكاری می‌كند؟
●همكاران سبا پردازش عبارت است از شركت IND كه آلمانی است و در زمینه بانكی (front office) فعال است، شركت Utimaco كه اتریشی است. ما پخش‌كننده محصولات Vasco (دستگاه‌های OTP و رمزهای یك‌بار مصرف) در منطقه خاورمیانه هستیم، همچنین محصولات شركت fion (محصولات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری امنیت شبكه) را در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا پخش می‌كنیم. لازم می‌دانم بگویم كه محصولات fion توانسته در چند سال گذشته بازار بسیار خوبی در اروپا برای خود كسب كند به طوری كه بازار شركت‌های قدیمی این حوزه همچون Astaro و juniper را تهدید كرده است. برنامه ما این است كه آكادمی این شركت را در ایران نیز راه‌اندازی كنیم.

یكی از مواردی كه سبا پردازش در آن تبحر بسیار دارد، بحث امضای دیجیتال است، سبا كی با این مقوله آشنا شد؟
●همانگونه كه مستحضرید در ایران بحث امضای دیجیتال 8 الی 9 سال پیش شروع شد. البته از پیش از همان زمان هم سبا پردازش وارد این مقوله شده بود. در ایران هم شركت خدمات انفورماتیك برنده مناقصه امضای دیجیتال وزارت بازرگانی شد و ما چون نماینده Utimaco بودیم، از طرف شركت خدمات انفورماتیك كه روابط خوبی داشتیم، به نوعی وارد این پروژه شدیم و قرار شد یكی از بخش‌های این پروژه توسط ما انجام شود، متاسفانه به دلایل متعددی كه بیشتر حاشیه‌ای بود، این پروژه موفق به انجام نرسید و در نهایت این پروژه توسط شركت خدمات انفورماتیك راهبر اجرا شد و در نتیجه مركز صدور گواهی دیجیتال ریشه وزارت بازرگانی راه‌اندازی شود.

درست است كه برخی كارشناسان ضعف‌هایی در این پروژه می‌بینند، اما به نظر من راه‌اندازی این مركز و ارائه خدمات از سوی آن كار مثبتی است. درست است كه این پروژه آنگونه كه ما انتظار داشتیم پیش نرفت ولی ما هیچوقت از مجری پروژه، شركت راهبر دور و جدا نبودیم و در مقاطع مختلف چه از نظر مشاوره و چه از نظر تامین قطعات هر كاری كه از دستمان بر آمده حتی برای آن پروژه انجام داده‌ایم.

شنیده‌ایم كه شما در زمینه امضای دیجیتال، پروژه‌های موفقی در خارج كشور انجام داده‌اید.
●در این سال‌ها ما به صورت موازی در خارج از كشور فعالیت داشتیم و به شركت Utimaco پیشنهاد دادیم كه كارشناسان ما بیشتر در جریان پروژه‌های آن شركت باشند. بر همین اساس این شركت كه یكی از موفق‌ترین شركت‌ها در زمینه امضای دیجیتال بود، در چندین پروژه كه بین سال‌های 2004 تا 2006 نیروهای ایرانی را درگیر پروژه‌های خود كرد و متخصصان ایرانی برای اجرای پروژه‌های این شركت به خارج از ایران سفر كردند. توان فنی متخصصین ایرانی كه از سوی ما وارد پروژه شده بودند، به قدری خوب بود كه این شركت تصمیم گرفت بجز فروش محصول بخش مستقلی برای اجرای امضای دیجیتال نداشته باشد و بخش فنی و تكنیكی كار را به ما بسپارد و شركت avanoc به بخش فنی Utimaco تبدیل شد و حتی ما با این شركت به صورت مستقل در مناقصات بین‌المللی شركت می‌كردیم. متعقب آن ما در 4 مناقصه بین‌المللی كه زیر نظر اتحادیه جهانی مخابرات برگزار شده بود برنده شدیم و این پروژه را در مقاطع زمانی مختلف در 4 كشور جامائیكا، بوتان، كامرون و زیمباوه توسط متخصصین ایرانی پیاده‌سازی شد.

آنگونه كه من اطلاع دارم، شما نرم‌افزاری هم متعلق به خودتان دارید؟
●تا به اینجای كار ما بحث تكنیك و دانش را به مجموعه سبا منتقل كرده بودیم، و ما نیم نگاهی هم به بازار ایران داشتیم، به این فكر افتادیم كه ما تكنولوژی داشته باشیم كه كامل در اختیار خودمان باشد. همانگونه كه می‌دانید، در مسائل امنیتی این مساله كه به منبع نرم‌افزار امنیتی دسترسی داشته باشید بسیار مهم است. بر آن شدیم تا به زیر و بم نرم‌افزارهای امنیتی هم دسترسی داشته باشیم. در انتهای سال 2007 به این نتیجه رسیدیم كه به جای اینجا یك نرم‌افزار PKI را از نو بنویسیم، حال كه با محصول شركت Utimaco كاملاً آشنا هستیم، این محصول را از این شركت بخریم. این فرآیند هم 6 ماه طول كشید ولی در نهایت ما موفق شدیم این محصول را با كلیه دانش آن از این شركت خریداری كنیم و امروز این محصول كاملاً ایرانی است و هدف ما توسعه این محصول است و قصد داریم این محصول را به روزرسانی كنیم.

برگردیم به ایران، در اینجا پروژه دیگری توسط سبا انجام نشد؟
●از سویی در ایران ارتباط ما با شركت خدمات انفورماتیك ادامه داشت و چون بانك مركزی یكی از مشتریان بلقوه بود و قرار بود یكی دیگر از مراكز ریشه در آنجا برگزار شود، اطمینان و اعتمادی كه میان بانك مركزی و شركت خدمات انفورماتیك بود، باعث شد كه ما همیشه جزو یكی از گزینه‌‌های این كار باشیم. بر اساس آخرین اخبار منتشره قراردادی بین avanoc و شركت خدمات انفورماتیك وجود دارد كه امضای دیجیتال در بانك مركزی راه‌اندازی شود، منعقد شده است. البته به دلیل مشكلات تغییر مدیریتی در شركت خدمات این پروژه كمی با تاخیر همراه بوده، ولی دورنما بسیار مثبت است.

اجرای امضای دیجیتال را شامل چه بخش‌هایی می‌دانید و توانایی سبا پردازش در كدام بخش از اجرای امضای دیجیتال است؟
●رویكرد ما به این قضیه در 3 بخش، نرم‌افزار، سخت‌افزار و دانشی است. یعنی برای اجرای یك بستر PKI در این سه حوزه عمل می‌كنید. نرم‌افزار بستر امنی است كه امضای دیجیتال بر روی آن پیاده‌سازی می‌شود، سخت‌افزار شامل كلید‌ها، tokenها و كارت‌هایی است كه امضای دیجیتال بر روی آن قرار می‌گیرد. در این دو بخش همكارانی حضور دارند و نرم‌افزاها و سخت‌افزارهایی در بازار هم موجود است، اما اهمیت كار ما بحثی است كه جدای از نرم‌افزار نیست اما من معتقدم به نام بخش دانشی به آن نگاه كنم و این بخش مشاوره كار است كه شما چگونه یك امضای دیجیتال را در جایی پیاده‌سازی كنید. نیاز هست كه نقشه‌هایی در این زمینه طراحی شود و متخصص این كار باید نقش مشاوره داشته باشد. البته ما در هر سه حوزه فعال هستیم. در نرم‌افزار با همان نرم‌افزاری كه خریداری كردیم می‌توانیم حاضر شویم، در دانشی پرسنل داریم كه سابقه اجرای این پروژه در خارج از ایران را داشته و در بخش سخت‌افزار هم كارت‌ها و tokenهای خودمان را داریم.

جایگاه بین‌المللی بازار امضای دیجیتال چیست؟
●اهمیت این امر در دنیا بسیار مهم است، بدون بهره‌گیری از امضای دیجیتال تجارت الكترونیكی كه بخش عمده‌ای از تجارت را شامل می‌شود، معنا ندارد. حدود 7 سال پیش امضای دیجیتال جزو گران‌ترین تكنولوژی‌ها بود، اما امروزه تبدیل به تكنولوژی روزمره‌ای شده است. در این سال‌ها كه ما در ایران هنوز اندرخم یك كوچه پیاده‌سازی بودیم، در بازار جهانی اتفاقات بسیاری افتاد. بسیاری از شركت‌ها همچون بالتیمور با این تكنولوژی بزرگ شدند، و بازارشان بعد از مدتی به سراشیبی رسد و حتی همین شركت‌ها ورشكست هم شدند. وقتی كه ما در كشورهایی چون بوتان و زیمباوه پروژه‌هایی را انجام داده‌ایم، این نشان دهنده این است كه در حال حاضر اكثر جهان این امر را پیاده‌سازی كرده‌اند. اما این بازار امروز دوره‌ای گذار را طی می‌كند و وارد مرحله دوم شده است. اكنون مرحله به‌روز رسانی و بهینه‌سازی پروژه‌های امضای دیجیتال است.

با توجه اینكه سبا هم در مشاوره و هم پیاده‌سازی امضای دیجیتال فعال است، نظر شما در مورد نحوه چینش مراكز ریشه و میانی در برنامه‌های كشور چیست؟ این مدل را مدل مناسبی می‌دانید؟ آیا در این مورد تصمیم‌گیران از توان مشاوره شما استفاده كرده‌اند؟
●در اینكه ما همواره در كنار دوستان بوده‌ایم شك نكنید. هدف سبا از انتقال تكنولوژی یاری‌رسانی به دستگاه‌های تصمیم‌گیری كشور است. نمی‌توان گفت عالی است، اما باید پذیرفت كه هیچ كاری بدون ایراد نیست. ولی به عنوان فردی كه در این حوزه در داخل و خارج كشور فعالیت می‌كند، و با بازار بین‌المللی آشناست، دغدغه اصلی من نحوه پیا‌ده‌سازی امضای دیجیتال نیست. به نظر من این كار باید شروع شود، استفاده بشود، فرصت برای اصلاح، فرصت برای بازنگری است.

راه‌كار شما برای مردمی كردن امضای دیجیتال چیست؟ چگونه می‌توان امضای دیجیتال را بین مصرف‌كنندگان عادی ببریم؟
●احساس نیاز از سوی مردم یك دیدگاه است، ایجاد بستر و فراهم كردن استفاده از سوی دولت هم یك نگاه دیگر. ما متاسفانه عادت كرده‌ایم از یك سمت و تك بعدی به این مساله نگاه كنیم. نباید تمام قدرت و قوای خود را معطوف به این یك سمت این قضیه كنیم. ما باید از یك سو هر چه سریع‌تر بسترسازی كنیم و از سویی به سراغ ارائه سرویس‌هایی برویم كه مردم در سطح عام با آن سروكار دارند. نمونه خوب این قضیه را در مساله سایت مشاوران املاك كه از سوی وزارت بازرگانی انجام شد مشاهده می‌شود. خوشبختانه مردم ما نسبت به تطبیق خود با تكنولوژی بسیار خوب عمل می‌كنند و نمونه آن را می‌توانیم در مساله موبایل مشاهده كنیم. اگر بسترها فراهم گردد، و خدمات ارائه شود، مطمئن باشید كه مردم ما بسیار سریع خودشان را با آن تطبیق می‌دهند.

با نگاه به این مساله كه اكنون امضای دیجیتال در حوزه بانكداری نداریم، اما امروز خیلی از سرویس‌ها از سوی برخی بانك‌ها در بستر اینترنت و تلفن همراه ارائه می‌شود، با توجه به اینكه بانكداری الكترونیك و امنیت حوزه تخصصی خود شماست، آیا این سرویس‌ها از امنیت لازم برخوردار است؟
●اولاً باید به این مساله اشاره كنم كه امضای دیجیتال یكی از بسترهای لازم برای امن‌سازی یكپارچه سیتم بانكی است، در مواردی هم كه اكنون سرویس‌هایی ارائه می‌شود، بانك‌ها خودشان به دنبال روش‌هایی برای امن‌سازی رفته‌اند، اكنون 3 بانك بزرگ كشور در سطح كلان از OTP برای امن‌سازی فعالیت‌های خود استفاده می‌كنند. به ویژه اینكه در همه فعالیت‌ها نیاز مبرمی به بحث امضای دیجیتال نیست و می‌توان بدون آن این پروسه را انجام داد.
ثانیاً اینكه بحث امنیت یك سویه نیست، امنیت یك استراتژی است، یك سیستم است. شما برای امن‌سازی یك سیستم، باید از جهات مختلف به قضیه نگاه كنید. در امنیت ما شعاری داریم كه می‌گوییم مهم‌ترین خطر بی‌خبری است، خوشبختانه بانك‌های ما در بی‌خبری به سر نمی‌برند و اهمیت امنیت را می‌دانند. با امضای دیجیتال هم هیچگاه به امنیت صد درصدی نمی‌رسید. امضای دیجیتال یكی از راه‌كارهایی است كه امنیت ما را بالا می‌برد، همین.به نظر من باز هم بانك‌ها خوب توانسته‌اند میزان ریسك خودشان را محاسبه كنند و بلاخره سرویسی ارائه كنند. به نظر من باید به سراغ سرویس‌هایی برویم كه بدون امضای دیجیتال امكان ارائه‌شان خیلی پایین آمده.

به نظر شما امكان ارائه چه سرویس‌های مهمی بعد از پیاده‌سازی امضای دیجیتال به وجود می‌آید؟
●به نظر من مراكزی كه مردم با آن درگیر هستند، چون شهرداری‌ها، سازمان ثبت اسناد و املاك، دادگستری‌ها در ابتدای این صف قرار دارند. میزان صرفه‌جویی كه از این طریق پیش می‌آید بسیار زیاد است. صحبت از میلیاردها دلار است، كاهش مصرف كاغذ، متعاقب آن جوهر، كاهش ترافیك، كاهش سفرهای غیر ضروری، كاهش مصرف سوخت و بسیار مورد دیگر. این روزها صحبت از تغییر الگوی مصرف در همه جا مطرح است، به نظر من IT می‌تواند نقش بسیار پررنگی در این زمینه ایفا نماید و بسیار تاثیرگذار است.اگر مساله امضای دیجیتال در جایی مثل قوه قضائیه كه هم امن‌سازی فضا بسیار اهمیت دارد و هم نقطه‌ای است كه مردم با آن بسیار سروكار دارند پیاده‌سازی شود، مطمئن باشید بسیاری از مشكلات بر طرف می‌شود. می‌دانید چه حجمی از ترافیك و مراجعات كم می‌شود؟

برای آخرین سئوال مجدداً برگردیم به سبا پردازش، سبا پردازش امكان ارائه چه سرویس‌هایی را در زمینه امضای دیجیتال و به كدام گروه از مشتریان دارد؟
●در سطح كلان كه 2 یا 3 مشتری بیشتر نداریم و در این سطح‌ها گفتم كه همواره این شركت فعال بوده، اما به نظر من در سازمان‌ها و ادارات سراسر كشور و حتی بخش خصوصی می‌توان برای امن‌سازی فرایند‌ها از امضای دیجیتال استفاده كرد. حتی ما محصولات خود را در بسیاری از مجموعه‌های كوچك هم پیاده‌سازی كرده‌ایم. به اضافه اینكه ما علاوه بر PKI، متدهای مختلفی برای تصدیق هویت در سبا داریم، از جمله روش‌های بیومتریكی چون اثر انگشت یا قرنیه چشمی و یا OTP (رمزهای یك بار مصرف).